Adjuvilo

( Source: http://postamundi.org/dosieres & https://fr.scribd.com/document/415699608/Gramatiko-de-Adjuvilo-Primitiva-e-Per-Adjuvilo The above text is a copy of the work of Aleshandre Shavyer Kasanova Domingo )

Gramatiko de Adjuvilo primitiva e per Adjuvilo.

Indexo

 

1> Prologo

 

2> Alfabeto, pronunsado ed akcento

 

3> Morfologio e sintaxo

 

4> Vokabularo

 

5> Afixi

 

6> Textos exemplas

 

1)        Pregado sur l'Akropolo

 

2)        La pley bona linguo internacionala

 

3)        Adjuvilo estan la vera solvo quam linguo ajuvanta.

 

4)        Patro Nosa

 

5)        Peizajo de Ameriko sub la luno

 

6)        Quo

 

7)        Junulino

 

8)        Lorelei

 

9)        Dek sep sekundos

 

10)      La severa profesoro e la existo de Dio

 

11)      La tantrismo de Nasrudino

 

7> Lokos internetas utilas por Adjuvilo

1> PROLOGO

Me farin cia gramatiko kopiante sen skrupulos la laboro de altras gramatikistos quam Roy McCoy (pronunsado: Roy Makoy), Washirei (pronunsado: Uashirei), la kreanto de Adjuvilo, Claudius Colas (pronunsado: Klaudyus Kola, kun la pseudonimo de la Profesoro Esperema), Thomas (pronunsado: Tomas) o Partaka. Ma me anke explikan ed explicitan algunas altras aspektos pri la gramatiko de Adjuvilo (anke nomita "Ido simpligita"). Me estan, konseque, furtanto de las autoros que me citan (e de altros) ma por un bona motivo: paroli Adjuvilo od Ido simpligita.

Quam Claudius Colas, me anke evitan la kopirestriktado de cia gramatiko, gramatiko qua restan plubonigebla per las lektantos, segun las vortos ex la kreanto ipsa de Adjuvilo, que me citas koncize ed adaptate: "Num on faron la naturaleso de Adjuvilo ankore pli grand? Me ne savan: tio ne dependan de l'autoro de Adjuvilo, ma de la homos quas uzon it e decidon pri ita sorto.".

La skopo de cia gramatiko ne estan erudita o filologia, ma simple ajuvi che la lernado e la uzo praktika de Adjuvilo, qua ne estan morta peco de muzeo pro esti prezentita en la yaro 1910-esma (mil e novacent e dekesma); Adjuvilo estan tre utila linguo internacionala hodie, pos un sieglo. On nur bezonan la adapto de la vokabularo moderna ed algunas progresos en detalos. Anke me foye, en versionos posas, korektan las eroros de cia gramatiko od agregan novas aspektos bezonotas. Cia texto ne estan sakra nek netushebla; las lektantos deciden pri ita sorto.

Me nur priskriban la Adjuvilo primitiva, kreita de la Profesoro Esperema. On debatan, e ja plubonigan, algunas aspektos de Adjuvilo ne klaritas o nur skisitas de sua kreanto, quam la genro gramatika maskula e femina, la akuzativo, la gerundio de la verbo e la aspekto de la verbo en las formos kompozatas o en la formo pasiva. Cio estan normala, kontre la absurda fixismo de, exemple, la "Fundamento de Esperanto". Ma on bezonan firma punto de komenco, mem por kritiki e plubonigi, e yen la punto de komenco de Adjuvilo: la modelo de Adjuvilo farita de Claudius Colas ipsa, la Profesoro Esperema. Me konservan e kopian hike omnas exemplos origine en Adjuvilo de la Profesoro Esperema. Pose nos povan e darfan krei gramatikos e metodos de Adjuvilo moderna, kun priskribajos sempre direkte per Adjuvilo (yen, sen referajos de tipo "quam en Ido primitiva") e kun las korekturos od agreguros konsilindas por la efikeso komunikativa.

Generale, me konservan mem las eroros mekanikas evidentas de la Profesoro Esperema, se itos ne provokan konfunduro, quam che "ed ipsa la joyeso estan poke malgaya", quo devun esti " ed ipsa la joyeso estan poke gaya ", o che "povan savi un o du linguos de vicenas landos", quo devun esti "povan savi un o du linguos de vicinas landos". Ma, por eviti konfunduro, me korektan la formo "la telefonilo supre-in la disto inter los" per "la telefonilo supresin la disto inter los".

Mea gramatiko aparan nur per Adjuvilo, sen frazos kompletas per altras linguos, sive teritorias, sive ajuvantas planatas. Tale la transpareso de Adjuvilo aparan duoble: quam instrumento e quam skopo.

Las vortos per Esperanto aparan per "iksosurogato" o "xesurogato", surogato en Esperanto de omna litero supersigna per la koncerna litero baza e pos kun la litero ikso (nomo en Esperanto) o xe (nomo en Ido ed en Adjuvilo); yen, la litero "x", por faciligi la kopiado. On rekomendan, anke por faciligi la kopiado, ke on uzen tipografajo qua klare distingun inter la cifro "1" e las literos "l" minuskula, "I" mayuskula, "i" minuskula e "L" mayuskula, ed inter la cifro "0", la litero "o" minuskula e la litero "O" mayuskula.

Cia versiono de la gramatiko de Adjuvilo primitiva estan ja konsiderata de me quam uzebla por skopos didaktikas, e do me inkluzan it quam mesajo o quam arkivo komputora ex formato RTF en diversas lokos internetas pri linguos ajuvantas planatas. La nomo de la mesajo o de la arkivo estan Gramatiko de Adjuvilo primitiva e per Adjuvilo.

Ma, num cio indikan ke me pretendan kopiyuros e patentos de tipo ekonomika o morala pri cia gramatiko? Ne, ne, ne! Omna leganto darfan korekti las eroros tipografias, reformi las frazos, introdukti novas konceptos, revizi, plubonigi od augmenti la verko, ed cetere, sen mea permiso e sen mea aproburo; e la leganto darfas prezenti sua reformota versio de cia gramatiko kun la ipsa titulo, yen, Gramatiko de Adjuvilo primitiva e per Adjuvilo.

Amike, Aleshandre Shavyer Kasanova Domingo, poshto elektronika trigrupo@yahoo.es (trigrupo arobo yahoo punto es).

2> ALFABETO, PRONUNSADO ED AKCENTO

La alfabeto de ADJUVILO od IDO SIMPLIGITA konsistan ex 5 vokalos, 19 konsonantos e 4 digramos.

La vokalos estan a, e, i, o, u.

La konsonantos estan b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, v, x, y, z.

La digramos estan ch, sh, gu, qu.

La maniero de pronunsado devun esti tala quale en Ido ed Esperanto o suficante proxima a hispana linguo.

Do la pronunsado de a, b, d, e, f, i, k, l, m, n, o, p, r, s, t, u estan klara.

La pronunsado de c estan quam en Ido ed en Esperanto: t+s, ma en un sola konsonanto; yen, un afrikato, un konsonanto afrikata e dentosiflanta.

La pronunsado de g estan quam en Ido ed en Esperanto: en la silabos ge, gi, quam en la silabos ga, go.

La pronunsado de h estan quam en Ido ed en Esperanto.

La pronunsado de j estan quam en Ido.

La pronunsado de v estan quam en Ido ed en Esperanto.

La pronunsado de x estan quam en Ido ed en hispana linguo: k+s. Anke estan akcepteblas o tolereblas las pronunsados k+z, g+z e g+s por ica litero.

La pronunsado de y estan quam en Ido ed en hispana linguo; yen, mivokala i.

La pronunsado de z estan quam en Ido ed en Esperanto.

La pronunsado de k+s estan skribata per las du literos ks en vortos kompozatas, ma per la sola litero x en vortos kun un sola radiko precipua. Exemplos. Il eksentan la magio (ek-sent-an). Il exemplan la magio (exempl-an).

La pronunsado de la digramo ch estan quam en Ido ed en hispana linguo.

La pronunsado de la digramo sh estan quam en Ido.

La pronunsado de la digramo qu estan quam en Ido: k+w (la litero w de Ido moderna, de la linguo hispana o de la angla linguo, do mivokala u).

La pronunsado de la digramo gu estan quam en Ido: g+w (la litero w de Ido moderna, de la linguo hispana o de la angla linguo, do mivokala u).

La litero w ne existan en Adjuvilo; it estan remplasata per la litero u. Ma, nature, las vortos stranjeras che Adjuvilo darfan uzi la litero w. Exemplos. "software" o "Washington" (pronunsados: "softuar", "Uashinton").

La akcento estan tre reguloza, it falan sempre sur la antelasta silabo. Ma, nature, las vortos stranjeras che Adjuvilo darfan prezenti la akcento en altra silabo. Exemplo: "Washington", kun pronunsado "Uashinton", ma kun diftongo "Ua" en la unesma silabo, diftongo qua portan la akcento: Ua-shin-ton. Se existan du vokalos plenas en la fino de la vorto (la litero "y" ne estan vokalo plena) la akcento estan sempre en la antelasta vokalo, qua forman sempre silabo propra. Exemplos. "filozofio" (fi-lo-zo-fi-o), kun akcento en la lasta silabo "fi"; "historio" (his-to-ri-o), kun akcento en la silabo "ri". La akcento de las grupos finas "qua, que, qui, quo" sempre konsideran cias grupos quale diftongos, do kun la akcento ante la diftongo. Exemplos: "sequa" (se-qua) ;  "quoque" (quo-que); "frequi" (fre-qui); "aquo" (a-quo). Ma las grupos finas "gua, gue, gui, guo" bezonan algunas klarifos komplementas. Generale, en Adjuvilo, la grupo  "gu" prezentan un "u" mivokala, escepte se aparan un konsonanto kontigua. Exemplos. "guano" (gua-no, "u" mivokala), "gumo" (gu-mo, "u" anke mivokala ma, pli ofte, plene vokala). Do, on konsilan konsideri anke icas grupos finas "gua, gue, gui, guo" quam diftongos; ma dividi las du vokalos de omna diftongo ne motivun ambigueso. Exemplos. "Ambigua" (am-bi-gu-a), kun akcento en la silabo "gu", ma tre preferinde am-bi-gua, kun akcento en la silabo "bi"; "trilingue" (tri-lin-gue); "desambigui" (des-am-bi-gui), "linguo" (lin-guo).

3> MORFOLOGIO E SINTAXO

ARTIKLO DEFINITA

La artiklo definita estan "la" ed on uzan it en kazos, quande la temo de parolo estan ja konocata e ne prezentata por la unesma foyo. La pluralo estan "las", ma la formo "la" estan anke valida por la artiklo definita plurala. La artiklo singulara ante vokalo o pos vokalo freque havan eliziono, "l'". On darfan prezenti la artiklo elizionata kun un spaco pos it o sen un spaco pos it.

Exemplos.

Me lektan la libro, que tu donin a me.

Las krayonos troviskan sur la tablo.

La krayonos troviskan sur la tablo.

Me lektan l'artiklo, que l'profesoro donin a me.

Me lektan l' artiklo, que l' profesoro donin a me.

Me lektan la artiklo, que la profesoro donin a me.

 

SUBSTANTIVOS

Las substantivos finiskan ye la litero "o" ed en pluralo la finajo estan "os".

Exemplos.

domo, arboro, lando

domos, arboros, landos

ADJEKTIVOS

Las adjektivos finiskan ye la litero "a" ed en pluralo la finajo estan "as".

Same quam en Esperanto, en Adjuvilo existan la konkordo inter la substantivo e la akompananta adjektivo. La formo adjektiva sufican por indiki las personos.

La adjektivo "una", kun sua pluralo "unas", povan funcioni quale adjektivo ne definita o (sen substantivo) quale pronomo ne definita, do sen strikta indikuro de nombro e e mem kun la sufixo substantiva -o.

Exemplos.

Il estan bona homo.

Nos vidan tre belas domos.

Nula savan.

Algunas asertan, algunas negan, las unas diran blanke, las altras diran nigre, omnas pensan diversmaniere.

Algunos asertan, algunos negan, las unos diran blanke, las altros diran nigre, omnos pensan diversmaniere.

Algunas asertan, algunas negan, unas diran blanke, las altras diran nigre, omnas pensan diversmaniere.

Algunas homos asertan, algunas homos negan, unas homos diran blanke, las altras homos diran nigre, omnas homos pensan diversmaniere.

Una asertan, la altra negan.

Una homo asertan, la altra homo negan.

Un richa, la richas, la malrichas.

Un homo richa, la homos richas, la homos malrichas.

AKUZATIVO

En Adjuvilo ne existan akuzativo, nam en linguo internacionala it fakte ne estan bezonata.

Adjuvilo, konseque, ne havan sufixo de akuzativo, ma las pronomos relativas "quo" e "qua" havan las formos akuzativas "que" o "quoque". La prepoziciono "a" estan uzata anke quam prepoziciono de akuzativo, ma ne freque. Anke, on uzan la loko reciproka en la frazo por distingi la objekto e la komplemento.

Exemplos.

 

La siro que tu vidin hike, posedan las agros, que nos admirin dum nosa voyajo (la siro estin vidata de tu e nos admirin las agros).

La siro qua tu vidin hike, posedan las agros, que nos admirin dum nosa voyajo (tu estin vidata de la siro e nos admirin las agros).

Qua-que vu vidin?

Quo-que vu vidin?

Quoque vu vidin?

Que vu vidin? (Icas quar frazos havan la ipsa signifo).

Yen la muro qua demolisin la automobilo (do, la muro falin e la automobilo estin demolisata per la muro).

Yen la muro que demolisin la automobilo (do, la automobilo falin e la muro estin demolisata per la automobilo).

Nos pardonan a nosas ofendantos. = Nosas ofendantos estan pardonatas de nos.

Libros me komprin. = Me komprin libros.

Quoque vu komprin? = Quo estan tio que vu komprin?

Qua vu vidin? = Qua estin vidata de vu? = Quoque vu vidin?

Qua vidin vu? = Qua estin tia, de qua vu estin vidata? = Qua vidin a vu?

GRADOS KOMPARALAS

Omna aparta tipo de grado komparala aparan kun un exemplo.

tam... quam

Vos estan tam bonas quam nos.

plu... quam

Cia arboro estan plu alta quam tia.

la pley... ex (de)

Hike estan la pley bela urbo ex omnas.

men... quam

Tia libro estan men interesanta quam cia.

la min... ex (de)

Ilos kantan la min populara kanto de omnas.

ADVERBOS

Las adverbos finiskan ye la litero "e".

Exemplos.

El parolan bele.

La rejo vivan riche.

Ma existan algunas adverbos kurtas e frequas sen la litero "e" fina.

Exemplos.

ne

tro

nur

ja

VERBOS

La infinitivo estan indikata per "i": paroli, lekti, vidi.

La tempo prezenta estan indikata per "an": me parolan, tu lektan, el vidan.

La tempo pasinta estan indikata per "in": me parolin, tu lektin, el vidin.

La tempo futura estan indikata per "on": il parolon, it lekton, nos vidon.

La kondicionalo estan indikata per "un": vos parolun, elos lektun, ilos vidun.

La imperativo (volitivo, optativo) estan indikata per "en": Parolen! Tu parolen! Vu parolen! Vos parolen! Nos lekten! Ilos viden! Elos lekten! Elos lekten. Ilos viden. Nos lekten. Propagen vos Adjuvilo.

On darfan omisi las pronomos de persono duesma (tu, vu, vos) en la imperativo.

Cia sistemo estan tre klara, nos ripeten:

-an = tempo prezenta

-in = tempo pasinta

-on = tempo futura

-un = kondicionalo

-en = imperativo (volitivo, optativo)

-i = infinitivo

Las participos aktivas estan: -anta, -inta, -onta.

Las participos pasivas estan: -ata, -ita, ota.

On darfan eviti la uzo de la pluralo en la artiklo e las participos.

Exemplos.

 

Nos estin rigardanta la kampos.

Nos estin rigardantas las kampos.

Nos estin rigardanta las kampos.

Nos estin rigardantas la kampos.

Nos estan rigardintas la kampos.

Nos estan rigardantas las kampos.

Nos estan rigardontas las kampos. = Nos eston rigardantas las kampos (en proxima o ne preciza futuro).

Nos eston rigardantas las kampos. = Nos rigardon las kampos.

La formo pasiva de la verbo estan farata per la verbo "esti" e la participo pasiva.

 

Exemplos.

 

Las oranjos estan manjatas de me. = Me manjan las oranjos.

La rokajo estan batata par las sturmos. = Las sturmos batan la rokajo.

Las kampos estin rigardatas de nos. = Nos rigardin las kampos.

Las kampos estan rigarditas de nos. = Nos jus rigardin las kampos.

Las kampos estan rigardatas de nos. = Nos rigardan las kampos.

Las kampos estan rigardotas de nos. = Nos eston rigardantas las kampos (en proxima o ne preciza futuro).

Las kampos eston rigardotas de nos. = Nos rigardon las kampos.

On observen ke la kombinuro de tempos e modos en las formos verbas kun participo indikan la aspekto, e ke la indikado de la aspekto esan un sistemo subtile komplexa. Ma, se ne existan bezono de precizi, en Adjuvilo on preferan las formos verbas simplas e la formo aktiva de la verbo, sen participo.

Exemplos:

Nos rigardin las kampos.

Nos rigardan las kampos.

Nos rigardon las kampos.

Nos rigardun las kampos.

Nos rigarden las kampos.

PRONOMOS PERSONAS ED ADJEKTIVOS POSEDAS

Pronomos personas

me, tu (vu), il, el, it (lo): singularos

nos, vos, ilos, elos, itos (los): pluralos

su: reflexivo

on: pronomo persona ne definita

La formo "vu" estan singulara ed indikan respekto, quale la formo "usted" en linguo hispana. Las formos "it" ed "itos" estan uzatas prefere por la substantivo quam subjekto, ma las formos "lo" e "los" aparan anke por la substantivo quam komplemento de la frazo.

Exemplos.

Tu estan mea filio.

Vu estan mea prezidanto nacionala.

It estan komprenata sen peno per la personos bone edukitas.

Itos estin bonas proyektos.

Adjuvilo venin dop itos.

Adjuvilo venin dop los.

On preske konfundun it kun la linguo espana.

On preske konfundun lo kun la linguo espana.

La fervoyos e la vapornavos proximifin los reciproke.

Adjektivos posedas

mea, tua (vua), ila, ela, ita (loa): de radiko singulara

nosa, vosa, ilosa, elosa, itosa (losa): de radiko plurala

ona = de on (adjektivo poseda ne definita)

sua (reflexivo poseda) = de il, de el, de it, de lo, de ilos, de elos, de itos, de los, de su, de on

Omna adjektivo poseda estan formata agregante la sufixo –a ad omna pronomo persona. La formo "losa" estan plu frequa quam la formo "itosa".

La pluralo de omna adjektivo poseda estan farata norme: meas, tuas, losas, suas, itas, nosas, ed cetere.

Exemplos.

Tu nur bezonan adporti avante losas okulos la sama texto.

Tu nur bezonan adporti avante itosas okulos la sama texto.

On kredin sentadi losa moleso ed elastikeso.

On kredin sentadi itosa moleso ed elastikeso.

Adjuvilo profitin losa sperienco.

It posedan losas qualesos, sen havi losas defektos.

Tia persono nultempe exirin ex sua patrio.

Yen las avios quas kantan en suas horos.

La rivero reaparin, brilanta pro la stelaro de la nokto, que it reflektin en sua sino.

Meas praavos estin konsakritas a l'fora navigado sur maros.

Tuas Argonautos nultempe konocin cias maros.

Vuas Argonautos nultempe konocin cias maros.

Patro nosa, qua estan en cielos, santa esten tua nomo.

Las avios kantan sur las arboros de nosa jardeno.

NOMBROS

Nombros kardinalas

zero (0), un (1), du (2), tri (3), quar (4), quin (5), sis (6), sep (7), ok (8), nov (9), dek (10), cent (100), mil (1000), milion (1000000).

Nombros ordinalas

unesma (1-esma), duesma (2-esma), triesma (3-esma), quaresma (4-esma)... e tale pluse.

KORELATIVOS

Yen la listo de algunas korelativos specifikas por Adjuvilo:

qua (Ido: qua, Esperanto: kiu)

quo (Ido: quo, Esperanto: kio)

cia (Ido: ica, Esperanto: cxi tiu)

cio (Ido: ico, Esperanto: cxi tio)

tia (Ido: ita, Esperanto: tiu)

tio (Ido: ito, Esperanto: tio)

que (Ido: quan, quin, quon; Esperanto: kiun, kiujn, kion)

Las altras aspektan quale en Ido.

Konjuncionos

Las konjuncionos koordinas "e", "o", quale en Ido primitiva, adoptan freque un "d" agregata ante vokalo.

Exemplos.

Me vidan leonos e tigros.

Me vidan leonos ed avios.

Me vidan leonos e avios.

Hodie tu mediton o promenon

Hodie tu mediton od iron a la plajo.

Hodie tu mediton o iron a la plajo.

         4> VOKABULARO

La dicionario havan vortos preske samas quam en Ido ed ulagrade Esperanto, kun algunas eceptajos.

Exemplos de eceptajos.

avio (ucelo)

galo (hano)

galino (hanino)

dago (dio, en Ido; tago, en Esperanto)

dio (deo)

alguna (kelka)

sceno (ceno)

quam (kam)

quin (kin)

nov (non)

quande (kande)

quare (pro quo)

num (kad)

de (di)

it (ol)

lo (ol)

damzelo (yunulo)

damzelino (yunino, damzelo)

kutilo (tranchilo)

sulo (suno)

Vokabularo ex Adjuvilo primitiva aden Esperanto 

La sequanta listo estan farata per analizo de las textos ex Claudius Colas. It kontenan las vortos uzatas ed anke direktas derivados. Exemple: Colas uzin "malluma" e per tio on anke prendin la vorto "lumo" por la listo e ne nur "malluma". Cia vokabularo estan direkte furtita ex la laboro de Thomas (un vokabularo ex Adjuvilo aden la linguo germana), korektota ed adaptota aden Esperanto, la pley konocata linguo ajuvanta planata. Cia linguo, Esperanto, havan las ipsas sufixos por la infinitivo, la adverbo, la singularo de la artiklo, la singularo de la adjektivo e la singularo de la substantivo quam Adjuvilo, ed it anke havan similas radikos semantikas; do cias faktos faciligan la komparado e la konsultado. Cia vokabularo havan cirkum sepacent (700) vortos; evidente, Adjuvilo moderna bezonon multas novas radikos semantikas, ma yen kriterio de inspirado por la adoptado e la adaptado de novas vortos. Un signo de egaleso, "=", indikan la paso ex Adjuvilo primitiva aden Esperanto por omna vorto. On uzan la konocata "iksosurogato" (nomo en Esperanto) o "xesurogato" (nomo en Ido ed en Adjuvilo) de Esperanto por omnas literos supersignas de Esperanto, anke por la litero supersigna "u". Exemplo. La vorto "baldaux" (pronte) aperas kun iksosurogato, do kun la litero "x" pos la koncerna litero sen supersigno, "u". Tale, on diran ke pronte = baldaux.

a = al

a l' = a l'

abismo = abismo

absenteso = foresteco

absoluta = absoluta

adalte = alten, al alte

admiri = admiri

adopto = adopto

adporti = alporti, kunporti

adveni = alveni

aernavo = aersxipo, aviadilo

aero = aero

agiti = agiti

agrabla = agrabla

agro = agro

ajuvanta linguo = helpanta lingvo, helplingvo

ajuvi = helpi

akcepti = akcepti

algo = algo

alguna = kelka, ia, iu

algunas = kelkaj, iaj, iuj

alta = alta

altra = alia

amaso = amaso

amen = amen

Ameriko = Ameriko

ami = ami

amiko = amiko

animo = animo

anke = ankaux

ankore = ankoraux

anteala = antauxa

antealas = antauxaj

antequa = antauxa

anteque = antauxe

apari = aperi

apene = apenaux

apud = apud

apude = apude

aquiri = akiri

aquo = akvo

arbitriala= arbitra

arboro = arbo

Argonauto = Argonauxto

Argonautos = Argonauxtoj

aserti = aserti

astoni = astoni

astro = astro

audi = auxdi

autoro = auxtoro

avante = antauxen, al antauxe

avio = birdo

azura = lazura

barbara = barbara

barbaro = barbaro

bati = bati

bela = bela

bersi = lulili, milde osciligi lulilon kun bebo

berso = lulilo

betolo = betulo

bezoni = bezoni

blanka = blanka

blinda = blinda

blindifanta = blindiganta

blua = blua

bluatra = blueska

bluokula = bluokula

bona = bona

bonifi = bonigi, plubonigi

bordo = bordo

bosko = arbaro

brila = brila

brileso = brileco

brili = brili

cent = cent

cento = cento

centono = centono

certa = certa

che = cxe

cia = cxi tia, cxi tiu

cias = cxi tiaj, cxi tiuj

cielo = cxielo

cio = cxi tio

civilizi = civilizi

civilizita = civilizita

da = da

dago = dago

de = de

de l' = de l'

de la = de la

de las = de la

decensi = descendi, malsupreniri

decidi = decidi

defekto = difekto

defino = difino

dek = dek

deknovesma = deknauxa

dekono = dekono

demokratio = demokratio

dependi (de) = dependi (de)

desfaldi = malfaldi, disfaldi

desflexi = malflexi, disflexi

deskovri = malkovri, diskovri, eltrovi

determini = determini

devi = devi

dezerta = dezerta

dezerto = dezerto

diafana = diafana

diino = diino

dio = dio

diplomatio = diplomatio

direktebla = direktebla

direkti = direkti

diri = diri

dispersi = dispersi

dispozi = disponi

disto = distanco

diversa = diversa

divers-maniere = diversmaniere, diverse, malsame

do = do

dolca = dolcxa

doni = doni

dop = sub

dormi = dormi

du = du

dum = dum

e, ed = kaj

eduki = eduki

edukita = edukita

ekdormi = ekdormi

ekflugi = ekflugi

ekklami = ekklami

eklezio = eklezio

eko = ehxo

el = sxi

ela = sxia

elas = sxiaj

elasta = elasta

elastikeso = elasteco

elemento = elemento

elos = ilisxi, ili (femina plurala pronomo)

en = en

en la parolado = en la parolado

espana = hispana (lingvo aux persono)

esti = esti

ex = el

exercado = ekzercado

exerci = ekzerci

exiri = eliri

expiri = malaperi, morti

expresi = esprimi

extensi = etendi, disvastigi

extrema = ekstrema

facila = facila

facileso = facileco

faldi = faldi

fali = fali

falo = falo

familio = familio

fari = fari

fayrelo = fajrero

fayro = fajro

felicha = felicxa

fero = fero

fervoyo = fervojo

figero = figujo, figarbo

figo = figo

filiino = filiino

filio = filio

fine = fine

fino = fino

flexebla = fleksebla

flexi = fleksi

floko = floko

floraci = floradi, florigxi, florigi, flordoni (iu planto)

floro = floro

floti = flosi

flugi = flugi

flui = flui

flui ex = elflui, flui el

fluvio = rivero

folio = folio

fonteno = fontano

fora = fora, malproksima

fora navigado = fora navigado, malproksima navigado

formi = formi

formo = formo

forta = forta

forteso = forteco

fruktaci = fruktigi, fruktodoni (iu planto)

frukto = frukto

fundo = fundo

galino = kokino

galo = koko

garbo = garbo

gaya = gaja

gemi = gxemi

generaciono = generacio

gepatros = gepatroj

glacio = glacio

glui = glui

golfo = golfo

gosti = placxi, gusti

gramatiko = gramatiko

granda = granda

grandege = grandege

grandeso = grando, grandeco

grelo = hajlo

grelono = hajlero

grupo = grupo

habiteyo = logxejo

habiti = logxi

harmonio = harmonio

harmonioza = harmonioza

havi = havi

herbo = herbo

herisi = hirti

hike = cxi tie

historio = historio

hodie = hodiaux

homo = homo

horizonto = horizonto

horo = horo

humana = humana, homaramika

ibe = tie

ideo = ideo

il = li

ilos = ilili, ili (maskula plurala pronomo)

ilua = lia

imagino = imagikapablo

importanta = grava

industrio = industrio

infantikajo = infaneskajxo

infanto = infano

inspekti = inspekti

inspektoro = inspektoro, inspektisto

instinkto = instinkto

instrukti = instrui

instruktita = instruita

instruktoro = instruisto

inter = inter

internacionala = internacia

internacionaleso = internacieco

interneso = interneco

intervalo = intervalo

ipsa = sama, mema

iri = iri

islo = insulo

it = gxi

ita = gxia

itas = gxiaj

itos = iligxi, ili (neuxtra plurala pronomo)

ja = jam

jardeno =gxardeno

joyeso = gxojeco, gajeco

joyi = gxoji

juna = juna

kalma = kalma, flegma

kalmeso = kalmeco, flagmeco

kampo = kampo

kandelero = kandelingo

kandelo = kandelo

kateno = kateno

katenono = katenero

kanti = kanti

kanto = kanto

karaktero = karaktero

katarakto = katarakto

ke = ke

Kimerianos = Kimerianoj

klami = klami

klara = klara

klareso = klareco

koloro = koloro

koloroza = koloroza, bunta

kompleta = kompleta

komprendebla = komprenebla

komprendi = kompreni

kompri = acxeti

komuna = komuna

konfundi (kun) = konfuzi (kun)

konko = konko

konoci = koni

konsakri = konsekri

konseque = sekve, konsekvence

konsequi = sekvi, rezulti, konsekvenci

konstati = konstati

kontrale = male, kontrauxe

konverti (a) = konverti (al)

korektadoro = korektulo, korektisto

korekti = korekti

koronizi = kroni

korono = krono

kovri = kovri

kozo = ajxo

kredi = kredi

kulturata = kulturata

kulturo = kulturo

kun = kun

kune = kune

kuti = trancxi (per trancxilo)

kutilo = trancxilo

la = la

la cielo su reflektan = la cxielo sin reflektas

laborado = laborado

labori = labori

lago = lago

lakto = lakto

laktosimila = laktosimila

lando = lando

las = la

lasi = lasi

latero = flanko

latina = latina

lauta = lauxta

lekti = legi

lekti par voco lauta = lauxtlegi

lernebla = lernebla

lerni = lerni

libera = libera

liberifi = liberigi, liberi

libro = libro

linguo = lingvo

linguo naturala = natura lingvo, teritoria lingvo

lo = gxi

los = ili

losa = ilia

losas = iliaj

ludadoro = ludanto, ludisto

ludi = ludi

lumo = lumo

luno = luno

ma = sed

malbono = malbono

malfelicha = malfelicxa, trista

malgaya = malgaja, trista

mallumajo = mallumajxo

malmultas = malmultaj

malpezoza = malpeza

malproxima = malproksima

malproximifi = malproksimigi

su malproximifi = malproksimigxi, sin malproksigi

malvarma = malvarma

malyuna = maljuna, olda

malyuneski = maljunigxi, oldigxi

maniero = maniero, modo

mantelo = mantelo

marala = mara

maro = maro

me = mi

mea = mia

mediti = mediti

melankolio = melankolio

mem = ecx

memoro = memoro

men = malpli

merito = merito

mil = mil

milion = miliono

min = minimume, plej malmulte

la min grand = la plej malgranda, la malplej granda

mola = mola

moleso = moleco

momente = momente

momento = momento

mondo = mondo

monto = monto

montri = montri

motoro = motoro

motorveturo = motorveturo

movi = movi

movo = movo

mugi = mugxi

multa = multa

multas = multas

multifi = multigi, obligi, multipliki

musko = musko

naciono = nacio

nam = do, nu

naski = naskigxi

naskifi = naski

naturala = natura

naturaleso = natureco

naturo = naturo

navigado = navigado

navo = sxipo

ne = ne

nebulo = nebulo

nebuloza = nebuloza, nebulricxa, nebulema

necesa = necesa, bezonata

negi = nei

nemulte = nemulte

Niagara = Niagaro

nievo = negxo

nigra = nigra

noci = damagxi, malutiligi

nokteski = noktigxi

nokto = nokto

nombro = nombro

nomo = nomo

nos = ni

nosa = nia

nosas = niaj

nov = naux

nova = nova

nov-latina = novlatina, latinida

nubo = nubo

nula = neniu, nenia

nultempe = nultempe

num = cxu

nur = nur

o, od = aux

obskura = obskura

obskurifi = obskurigi, obskuri

oceano = oceano

ofendanto = ofendanto

ofendo = ofendo

ok = ok

okulo = okulo

ombro = ombro

omna = cxiu, cxia

omnadaga = cxiutaga, taga

omnaloke = cxie

omnas = cxiuj, cxiaj

omnas kune = cxiuj kune, cxiaj kune

omnaspeca = cxiuspeca, cxiel ajna

on = oni

ondo = ondo

ondoforma = ondoforma

opoze = opone

opoze-situata = oponesituata, kontrauxstara, kontrauxloka

or = nu, do

ortografio = ortografio

pace = pace

paco = paco

pano = pano

par = de, per, fare de

pardoni = pardoni

paroladoro = parolanto, parolisto, oratoro

paroli = paroli

patrio = patrio, patrujo

patro = patro

peizajo = pejzagxo

peno = peno

pensi = pensi

per = per

perdi = perdi

perfekta = perfekta

persono = persono

pezo = pezo

pezoza = peza, pezoza

piedo = piedo

pinto = pinto

plano = ebeno

plena = plena

pley = plej

la pley grand ex = la plej granda el

plu = pli

poke = malmulte, maltre, iom

poke e poke = iom post iom, lauxgrade

polo = poluso

polvelo = pulvorujo

polvo = pulvoro, polvo

pomero = pomujo, pomaro

pomo = pomo

popolo = popolo

por = por

porti = porti

posedi = posedi

povi = povi

pozi = starigi, situigi, pozi.

praavos = praavoj

precipua = precipa

preske = preskaux

prezenti = prezenti

pri = pri

primitiva = primitiva

pro = pro

pro ke = cxar

problemo = problemo

profesoro = profesoro

profiti = profiti

profonda = profunda

progresi = progresi

progreso = progreso

pronte = baldaux

propagi = propagi

provi = provi

proxima = proksima

proximifi = proksimigi

proyekto = projekto

qua = kiu, kia

quale = kiel, kiele, kvazaux, kvazauxe

qualeso = kvalito

quam = kiel, kiom

quande = kiam

qua-que = kiun, kian, kion

quar = kvar

quare = kial

quas = kiuj, kiaj

que = kiun, kian, kion

questiono = demando

quin = kvin

quo-que = kiun, kian, kion

radio = radio

ravisi = ravi

razi = razi

razilo = razilo

reapari = reaperi

reciproke = reciproke

reflekti = reflekti

regiono = regiono

regno = regno, lando, sxtato, nacio

regulo = regulo

regulozeso = reguleco, regulozeco

relato = rilato

renkontri = renkonti

rezulto = rezulto

richa = ricxa

rigardi = rigardi

rimarki = rimarki

rimarkinde = rimarkinde

ripeti = ripeti

ripozi = ripozi

ripozo = ripozo

rivero = rivero

rokajo = rokajxo, rokaro

sablo = sablo

sablono = sablero

sama = sama

samtempe = samtempe

sangaci = sangi, sangigxi, produkti sangon (la korpo)

sango = sango

santa = sankta

sateno = sateno

savi = scii, koni

sceno = sceno

scienco = scienco

sciencoza = sciencoza, scienca

sembli = sembli

sempre = cxiam

sen = sen

senekoa = senehxoa

senluma = senluma, obskura

senmova = senmova, kvieta

senpene = senpene

senti = senti

sep = sep

sequanta = sekvanta

sequi = sekvi

shovi = sxovi

sieglo = jarcento

sigarero = cigaringo

sigaro = cigaro

silenco = silento

silvo = arbarego

simila = simila

similesi = sxajni, similigxi

simileso = simileco

simpla = simpla

simpleso = simpleco

simplifi = simpligi

simplifita = simpligita

sino = sino

siro = sinjoro

sis = ses

sistemo = sistemo

situi = situi

sive... sive = jen... jen, cxu... cxu

skripti = skribi

sola = sole

sole = sole, nur

solitara = sola, izolita

solvo = solvo

sonora = sonora, sonoza, sona

sorto = sorto

sovaja = sovagxa

specala = speciala, aparta

speco = speco, specio

spektaklo = spektaklo

sperienco = sperto

spumo = sxauxmo

stelaro = stelaro

stelo = stelo

stepo = stepo

stranga = stranga

strangajo = strangajxo

stranjera = fremda

stranjera linguo = fremda lingvo

stranjero = fremdulo

strigo = strigo

studado = studado

studi = studi

sturmo = sxtormo

su = si

sua = sia

suas = siaj

sub = sub

subita = subita

subite = subite

sufici = suficxi

sukceso = sukceso

sulo = suno

super = super, sur

supereso = supereco

supresi = forigi, elimini

sur = sur, super

tale = tiel

talmaniere = tiel, tiele, tielmaniere

tam = tiom, tiel

tam... quam = tiom... kiom, tiel... kiel

telefonilo = telefono, telefonilo

telegrafilo = telegrafo

tempo = tempo

tento = tempo

tero = tero

texto = teksto

tia = tiu, tia

tia... qua = tiu... kiu, tia... kia

tias = tiuj, tiaj

til = gxis

tio = tio

tondi = tondi

tondilo = tondilo

tota = tuta, kompleta

tote ne = maltute, tute ne

tra = tra, trans, preter

tranchi = trancxi

trapaso = trapaso

tre = tre

tri = tri

tro = tro

trovateski = esti trovata io

troviteski = esti trovita io

trovi = trovi

tu = ci, vi

tua = cia, via

tuas = ciaj, viaj

ula = iu, ia, kelka

un = unu

una = iu, ia, unu

unas = iuj, iaj, unuj

uzi = uzi

valoranta = valora, valorinda, valoranta, valoroza

vane = vane

vapornavo = vaporsxipo

vaporo = vaporo

varma = varma

vato = vato

velo = velo, palatvelo

veluro = veluro

velursimila = velursimila, velureska

veni = veni

vento = vento

verda = verda

vere = vere, reale

vertuo = virto

vertuoza = virta

veturo = veturo

vice = anstataux

vicina = najbara

vicina lando = najbara lando

vicino = najbarulo

vidi = vidi

viro = viro, maskulo

vitrelo = vitrero

vitro = vitro

vivanta linguo = vivanta lingvo, reale parolata lingvo

vivi = vivi

vivo = vivo

voco = vocxo

vokabularo = vortaro

voli = voli

volo = volo

vos = vi

vosa = via

vosas = viaj

voyaji = vojagxi

voyajo = vojagxo

voyo = vojo

vu = ci, vi (singularo de gxentileco)

ye = je, che

yen = jen

yuna = jena

yuneso = juneco, junagxo

yunulino = junulino

zero = zero

zono = zono

5> AFIXOS

a) Prefixos.

des (prefixo nova), por la kontreso en las radikos verbas esprimantas ago. Exemplos. La egiptisto deskovrin un piramido sub la sablo. La malfelicha viro desfaldin sua mantelo.

mal, por las radikos esprimantas alguna qualeso (radikos adjektivas). Exemplos. Las fontenos de malvarma aquo ibe fluan ex rokajos. La malfelicha viro desfaldin sua mantelo.

ek indikan, quam en Esperanto, komenco. Exemplos. Ekklami, ekdormi.

b) Sufixos.

ik indikan quo devenan de, quo rezultan de, quo estan sequajo de. Exemplo. Tio estan nur infantikajo. Las sufixos "ik" ed "al" nur eston uzatas quande la sola sufixo adjektiva "a" ne rezulton suficanta.

esk havon la senco preciza de apari kun transformo en altra ento. Exemplos. Troveski, malyuneski, nokteski.

isk eston uzata nur kun las radikos verbas, segun la senco de transformo pasiva en altra ento. Exemplo. Troviski (trov-isk-i)  = trov-at-es-ki, trov-it-esk-i.

if havon sua vera senco internacionala de obteni qualeso. Exemplos. Belifi = obteni la beleso, doni beleso; bonifi; simplifi.

ig eston uzata nur kun verbos, kun la senco de fari o produkti un agado. Exemplos. Amigi (produkti la amado); kantigi (produkti la kantado); lernigi (produkti la lernado).

ac (sufixo nova) signifon produkti nature, estigi, sekrecii. Exemplos. Floraci o fruktaci (un planto); sangaci (un fingro vundita). Ma ne "sigaraci" od "armaci", quo estun absurda nam on ne sekrecian sigaros nek armos.

er signifon quo portan. Exemplos. Kandelero (objekto qua portan kandeli); pomero (arbo); figero (arbo); sigarero.

on havan la senco de un kompleta unueso inter las unuesos de quo la kolekto forman la tuto. Exemplos. Sablono = grano de sablo; grelono; katenono; centono; dekono. Yen importanta observajo: ica sufixo sempre estan aplikata a vortos kolektivas, ed it estan la sufixo opozata a la sufixo -ar. Exemplos. Sablo = sabl-on-ar-o; kateno = katen-on-ar-o; cento = cent-on-ar-o.

el (sufixo nova) indikan fragmenteso, ma ne un kompleta unueso inter las unuesos de quo la kolekto forman la tuto. Exemplos. Sablonelo = fragmento ex un grano de sablo; vitrelo = fragmento de vitro; polvelo; fayrelo.

or (nur kun radikos verbas) signifon agento od amatoro. Exemplos. Korektoro o korektadoro (amatora, ne profesiona), instruktoro, inspektoro, paroladoro, pensadoro, kantadoro, ludadoro.

ist pluexiston kun sia senco de profesiono. Exemplo. Korektisto (profesiona).

On konservan kun la senco primitiva de Ido las prefixos bo, ge, mal, mi, mis, ne, pre, re, retro, e las sufixos ach, ad, aj, al, an, ar, atr, ebl, eg, em, end, es, estr, et, ey, id, il, in, ind, ism, ist, iv, iz, oz, ul, um, ur, uy.

Ido simpligita, yen, Adjuvilo,  forigan las du sufixos de Ido primitiva ij e yun.

6> TEXTOS EXEMPLAS

Las du unesmas textos aparontas estan prenitas, tradukitas ed adaptitas ex lernolibros de Ido. La kreanto de la linguo Adjuvilo, la Profesoro Esperema ipsa, prezentan oficale icas du textos quam specimenos didaktikas.

1) PREGADO SUR L'AKROPOLO

Me naskin, bluokula diino, ex barbaras gepatros che la Kimerianos bonas e vertuozas, quas habitan la bordo de maro senluma, herisata de rokajos, sempre batata par la sturmos. Ibe on konocan apene la sulo; la floros estan la muskos maralas, las algos e la kolorozas konkos, que on trovan en la fundo de l'golfetos dezertas. Ibe, la nubos semblan sen koloro, ed ipsa la joyeso estan poke malgaya; ma fontenos de malvarma aquo ibe fluan ex rokajos, e las okulos de las yunulinos estan quale tias verdas fontenos, en quas, sur fundos de herbos ondoformas, la cielo su reflektan. Meas praavos, tam antique quam nos povan konoci, estin konsakritas a l'fora navigado sur maros, que tuas Argonautos nultempe konocin. Me audin, dum mea yuneso la kantos pri voyajos a l'polo; me estin bersata en la memoro de l'glacios flotantas, de la nebulozas maros laktosimilas, de las islos plenas de avios quas kantan en suas horos e, ekflugante omnas kune, obskurifan la cielo.

Ernest Renan (pronunsado: Ernes Renan; texto origina en linguo franca).

2) LA PLEY BONA LINGUO INTERNACIONALA

La progresos de la scienco e de la industrio dum la deknovesma sieglo multifin grandege la relatos inter omnas civilizitas popolos: la fervoyos e la vapornavos proximifin los reciproke; la telegrafilo, la telefonilo supresin la disto inter los. Mem tias, quas ne exirin e nultempe exiron ex sua patrio, povan su vidi subite avante stranjeros venintas per motorveturo o per direktebla aernavo. Or nula povan savi omnas stranjeros linguos, e mem tre malmultas en omna naciono povan savi un o du linguos de vicenas landos. Estan do necesa, ke la mondo haven un linguo ajuvanta komuna por la relatos internacionalas omnaspecas. Or cia linguo devan esti lernebla e komprenebla senpene per la pley granda nombro da personos. Konseque, la pley bona linguo internacionala estan tia, qua prezentan la pley granda facileso por la pley multas homos: e cia defino sufican por determini komplete la solvo de la problemo.

Otto Jespersen e Louis Couturat (pronunsados: Oto Yespersen e Lui Kutura; texto origina en Ido).

La triesma texto ja estan skribita origine per Adjuvilo.

3) ADJUVILO ESTAN LA VERA SOLVO QUAM LINGUO AJUVANTA.

Simpla, flexebla, harmonioza, vere internacionala, en suas elementos, Adjuvilo prezentan a la mondo civilizita la sole vera solvo de linguo ajuvanta. Nam tre facila por homos nemulte instruktitas, it estan komprenata sen peno per la personos bone edukitas. Algunas dagos da studado ed exercado plene sufican ne sole por komprendi, lekti e skripti perfekte la nova linguo, ma ankore por paroli it kun facileso. A la personos, que vu volun konverti a l'Adjuvilo vu nur bezonan montri un texto, e samtempe adporti avante losas okulos la sama texto en altras sistemos de linguo internacionala: pronte ilos vidon la granda supereso de la sistemo que nos prezentan a vu hodie. La precipuas qualesos, que havan Adjuvilo super las altras sistemos, estan la sequantas;

a) absoluta internacionaleso de elementos ed absenteso de formos arbitrialas, sive en la gramatiko, sive en la vokabularo;

b) perfekta regulozeso e simpleso de la gramatiko, talmaniere, ke tia extrema simpleso ne nocan, ma, kontrale ajuvan la klareso de la linguo.

c) Quale vu povan facile konstati lektante par voco lauta la texto que vu havan sub l'okulos, Adjuvilo estan rimarkinde sonora, e tia granda qualeso estan tre importanta, nam it faran la linguo tre facile komprendebla ed agrabla en la parolado.

d) Fine, un ex la pley importantas qualesos de Adjuvilo estan sua granda simileso a un linguo naturala: Vu povan rimarki ke, progresante poke e poke, la linguo internacionala aquirin, en omna nova proyekto, un plu granda naturaleso: Volapuk similesin a nula linguo naturala; Esperanto ja havin ula simileso, ma kun karaktero specala que farin it tro malproxima de nosas vivantas linguos. Ido havan un plu granda naturaleso quam Esperanto, ma kun multas strangajos. Fine Adjuvilo tale similesan a un nov-latina naturala linguo, ke on preske konfundun it kun la linguo espana. Num on faron tia naturaleso ankore pli granda par l'adopto de l'ortografio nov-latina? Me ne savan: tio ne dependan de l'autoro de Adjuvilo, ma de la homos quas uzon it e decidon pri ita sorto.

Nur un kozo estan certa: Adjuvilo estan plu perfekta quam las antealas proyektos; It posedan losas qualesos, sen havi losas defektos. Quare? Num pro la merito de sua autoro? Tote ne! Nur pro ke, venante dop itos, il profitin losa sperienco, ed estan la frukto e la rezulto de la laborado de tota generaciono de valorantas e sciencozas homos, quas konsakrin sua vivo e sua forteso al la studado de tia humana questiono.

PROFESORO ESPEREMA (pseudonimo de Claudius Colas, pronunsado: Klaudyus Kola, la kreanto de Adjuvilo; texto origina en linguo Adjuvilo ipsa).

Las du textos aparontas estan exemplos de tradukuro ex autoros klasikas.

 

4) PATRO NOSA

Patro nosa, qua estan en cielos, santa esten tua nomo, advenen tua regno, esten farata tua volo, quale en cielos, tale anke sur la tero. Nosa pano omnadaga donen a nos hodie; nosas ofendos pardonen a nos quale nos pardonan a nosas ofendantos, e ne lasen nos fali en tento, ma liberifen nos de malbono. Amen!

(Iesu Kristo; texto origina en linguo aramea).

5) PEIZAJO DE AMERIKO SUB LA LUNO

La luno su montrin super las arboros, ye la opoze-situata horizonto. L'astro solitara poke e poke adalte iradin en la cielo: yen it pace sequadin sua azura voyo, yen it ripozin sur grupos de nubos, quas estin similas a l' pinto de altas montos kronizitas per nievo. Tias nubos, flexante e desflexante suas velos, su desfaldadin en zonos diafanas de blanka sateno, su dispersin en malpezozas flokos de spumo, o formin en la cielo amasos de blindifanta vato, tam dolcas por l' okulo, ke on kredin sentadi losa moleso ed elastikeso. La sceno sur tero ne estin men ravisanta: la brileso bluatra e velursimila de la luno, decensadin en las intervalos de l'arboros, e shovin garbos de lumo til en la interneso de la pley profonda mallumajo. La rivero qua fluadin avante meas piedos, vice su perdin en la bosko, vice reaparin, brilanta pro la stelaro de la nokto, que it reflektin en sua sino. En stepo, che l'altra latero de la rivero, la brileso de la luno dormadin sen movo sur las herbos. Betolos agitatas per la venteto e dispozitas ibe ed hike, formadin islos de ombros flotantas sur tia maro senmova de lumo. Apude, omno estun estinta silenco e ripozo, sen la falo de algunas folios, la trapaso de vento subita, la gemados de la strigo; malproxime, on audin momente la senekoas mugados de la katarakto Niagara, quas, en la kalmeso de la nokto estin ripetatas de dezerto a dezerto, ed expirin tra la silvos solitaras. La grandeso, l'astonanta melankolio de tia spektaklo, ne povus esti expresata en las homas linguos. La pley belas noktos en Europo, ne povan doni ideo pri tio. Vane en nosas kulturatas agros, l'imagino provan su extensi: it renkontran omnaloke habiteyos de homos; ma, en tias sovajas regionos l'animo gostan su malproximifi en oceano de silvaros, planadi sur l' abismos de la kataraktos, meditadi che l'bordo de la lagos et de la fluvios.

Chateaubriand (pronunsado: Shatobryan; texto origina en linguo franca).

Las lastas textos aparontas ne estan textos oldas quam las quin textos antealas, ma textos preparatas per Adjuvilo moderna. La morfologio, la sintaxo e la vokabularo de icas textos povan prezenti diferesos kun la Adjuvilo de la Profesoro Esperema. Me, do, ne uzin los quale exemplos gramatikas, ma nur quale exemplos de uzo viva ex la linguo Adjuvilo.

6) QUO

Quo tu estan por me?

Quo estan por me tuas fingros

e quo tuas labios?

Quo estan por me la sono de tua voco?

Quo estan por me tua odoro

ante nosa embracado

e tua odoro

dum nosa embracado

e post it?

Quo tu estan por me?

Quo me estan por tu?

Quo me estan?

Erich Fried (pronunsado: Erih Frid; texto origina en linguo germana e tradukita de Thomas aden Adjuvilo).

7) JUNULINO

Yunulino kun la reda boketo

kun okuletos dolcas e klaras,

tu mea kara yunulineto,

a tu me sempre pensan.

Longa estan hodie la vintrovespero,

e me volan esti che tu,

sidi che tu e babiladi kun tu

en la intima chambreto.

A las labios me volan presi

tua malgranda blanka manuo,

ed it per lakrimos arozi,

tua malgranda blanka manuo.

Heinrich Heine (pronunsado: Haynrih Hayne; texto origina en linguo germana e tradukita de Thomas aden Adjuvilo).

8) LORELEI 

Me ne savan quo tio signifikan,

ke mea tanta trista estan

La fablo ex antiqua tempo

estan sempre en mea memoro.

La aero estan fresha e nokteskan

e lente la Rheno fluan

ye la somito de la monto brilan

la lumo del vespero ekdesaparan.

La belega virgino sidan

ibe en la alteso marveloze

la oratra hararo brilan

el pektan it sorgoze.

El pektan it per ora pektilo

kantante kanto

On audan mirakloza melodio

qua estan pura magio.

La navisto en sua naveto

Il ne atentan las rokozas rifos

Il eksentan la magio

Nur rigardante a las montos.

Me pensan ke fine las ondos

devoran la navisto e la naveto

e la kauzo por losas mortos

estan Lorelei la bela yunulineto.

Heinrich Heine (pronunsado: Haynrih Hayne; texto origina en linguo germana e tradukita de Thomas aden Adjuvilo).

9) DEK SEP SEKUNDOS

La tempo pasan rapide

Ed la lumo ekpaleskan

Ed omno estan quieta nun

La sento estan forinta

Ed la pikturo desaparan

Ed omno estan malvarma nun

La sonjo devin fini

La deziro nultempe su realifin

Ed la yunulino ekkantan

Dek sep sekundos

Mezuro de la vivo

Angla muzikgrupo "The Cure" (pronunsado: De Kyur; texto origina en linguo angla e tradukita de Thomas aden Adjuvilo).

10) LA SEVERA PROFESORO E LA EXISTESO DE DIO

Ica anekdoto ne estan fiktiva, ma anekdoto pri faktos realas; it estan anekdoto famoza che omnas universitatos e doceyos de la mondo.

Olim, un severa profesoro aparin, pos sua seanco docanta, severe humiligita. Ed il ne estin facile humiligebla... Ma, fakte, la severa profesoro aparin ne nur severe humiligita, ma anke severe terorigita, severe tremante quam flado agitata. Vinkita, la severa profesoro marchin kun sua dorso severe falanta aden suas gambos, quam chimpanzeo od orangutano... E las altras profesoros demandin ad il: "Or, quo okazin a tu?" Il respondin: "Me demandin a meas dicipulos: num Dio existan?" Surprizitas, las altras profesoros komentin: "Ma tu estan un famoza profesoro de filozofio, etiko, metafiziko, teologio e religio; talas debatos esten normalas inter tuas dicipulos. Kad itos dicin ke Dio ne existan e konseque tu perdin tua fido pro losa racioneso?" E la severa profesoro nuancin: "Ne; me ne volin un respondo sempre pozitiva a la questiono, ma simple stimuli la analizo e la profundeso de penso inter meas dicipulos.". Las altras profesoros insistin: "Or, tu semblan un kadavro pala od un zombio qua marchan eskapinte de la tombeyo. Quoque, exakte, tuas dicipulos respondin a tu?". E la severa profesoro, mem plu severe pala nun, respondin: "Itos respondin... itos respondin deprenante las jupos a las dicipulinos, a suas kompaninos en la lerneyo, ed itos dicin ke la ne existeso sive la existeso de Dio ne donin milion euros!" Nun las altras profesoros ridetin, dicante: "Do, tu nun konocan ke tuas dicipulos ne estan interesatas pri aferos metafizikas subtilas, ma pri la sexo e pri la pekunio. Ma, num cio estin granda surprizo por tu?" E la severa profesoro respondin sincere: "Yes.".

Aleshandre Shavyer Kasanova Domingo (texto origina en linguo Adjuvilo ipsa).

11) LA TANTRISMO DE NASRUDINO

En la zenismo (budismo zena), la sufismo e la tantrismo, on uzan freque las koanos, quos estan rakontetos didaktas por pensi ultra la rutino psika. Yen un koano pri la tantrismo.

Nasrudino, la famoza (e sarkasmoza) guruo de la tantrismo, ricevin la vizito de un dicipulo. La maestro e sua dicipulo dialogin.

- Maestro Nasrudino, me konocan la tantrismo per tuas sublimas diskursos e libros. Ma me ne obtenan la suprema paco, la nirvano. E la nirvano estan la skopo lasta de la tantrismo.

- Or, dicipulo amata, qua estan exakte tua problemo?

- Me devan obedi mea sankta religio, nam sen religio ne estan posibla la etiko publika. Me anke devan obedi las legos de la nova guvernistaro revoluciona, nam sen revoluciono ne existon justeso pro las povros. Me anke devan obedi mea employanto, nam me bezonan la employo por gani mea pano. E me devan obedi mea spozino, nam me aman mea spozino e meas filios. Do me ne havan tempo por mediti pri las sanktas principos de nosa doktrino, la tantrismo.

- Yen la solvuro, dicipulo amata. Ica jorno, tu devan fasti por purifi tua spirito e drinki nur aquo. E tu devan viziti me nove, morge, che la ipsa horo.

E tale agin la dicipulo, e tale reirin la hungroza dicipulo por viziti nove la maestro Nasrudino. Sur la tablo de la guruo Nasrudino estin un granda laduo. La laduo estan popula e saporoza bisquito hinda dolca, kun formo de balono. La maestro e sua hungroza dicipulo dialogin nove.

- Amata dicipulo, quoque tu devan fari nun?

- Maestro Nasrudino, nun me devan manji ica laduo!

- Nula problemo, or! La suprema sacerdoto de tua religio manjez la laduo, e tuo reston nutrata. O la prezidanto revoluciona manjez la laduo, e tu anke reston nutrata. O tua employanto, tua amata spozino, tuas filios, ed cetere, manjez la laduo, e tale tu reston nutrata.

- Ma tale me ne manjon vere!

- Or: tu havan dentos, tu havan granda hungro, tu havan laduo... e tu ja havan tempo. Do tu manjen!

Rapide, la dicipulo devorin sua laduo sen lasi krumos. La dialogo kontinuin.

- Amata dicipulo, tu nultempe estin stulta. Do, num tu ja komprenan la solvuro a tua problemo che la tantrismo?

- Yes e ya, granda guruo Nasrudino. Me komprenan nun ke nur me ipsa povan mediti pri la nirvano quam nur me ipsa povan manji un laduo por solvi mea hungro, e ke se, vere, me volan manji un laduo o mediti tantrisme pri la nirvano, me trovon tempo por manji e por mediti. Danko, maestro Nasrudino!

Aleshandre Shavyer Kasanova Domingo (texto origina en linguo Adjuvilo ipsa).

7> LOKOS INTERNETAS UTILAS POR ADJUVILO

Yen algunas lokos internetas utilas por lerni, kritiki, praktiki o konsulti Adjuvilo.

http://adjuvilo.blogspot.com/

http://groups.yahoo.com/group/adjuvilo/

http://de.groups.yahoo.com/group/Moderna-Adjuvilo/

http://es.groups.yahoo.com/group/posta_Mundi/

http://es.groups.yahoo.com/group/helpoplanlinguo/

http://tech.groups.yahoo.com/group/esp-novo/